Savunma Sanayinde İş Birliğinin Adı “Kandinsky Doktrini” mi Olmalı?

Kriz, Makro Ekonomi, Savaş Ekonomisi

Bilinen ressamlardan, Kandinsky (1866 – 1944) resimlerinde bazen iç içe geçmiş geometrik biçimler görüyoruz.

Türkiye’nin NATO’nun genişlemesinde oynadığı rol, AB ülkelerine yapılan havacılık ve savunma sanayi ürün satışları, Türk Devletleri Teşkilatı toplantısı ile Mekke İttifakı yakın tarihlerde bir araya gelince söz konusu gelişmelerin bir harita üzerinde nasıl göründüğüne bakmak istedim.

3’lü, 5’li, 15’li ittifaklar haritada birbirinin üzerine binen, kesişen geometrik şekiller meydana getirdi. Bunları renklendirdiğinizde ortaya bir Kandinsky Kompozisyonu çıktı. Birbirinin üzerine binen renkler kendi renklerini kaybediyor, yeni bir renk meydana getiriyordu.

Savunma Sanayinde İş Birliğinin Adı “Kandinsky Doktrini” mi Olmalı? yazısına devam et →

Yine Bir Üç Harfliler Krizi: ‘FON’ Olayı

Borsa, Kriz, Makro Ekonomi

Fon kelimesi Latince kökenli, Fundus’tan geliyor; “dip, yer, toprak, çiftlik, gelir getiren mülk” anlamında… Fransızcaya “fond” şeklinde geçmiş ki “zemin, dip, arka plan” manasına da geliyor. İngilizcedeki “foundation” bizdeki “vakıf” kelimesinin karşılığıdır. Borsadaki uygulamaya bakılırsa belki de yanlış anlaşıldı: Kuruculara bakmakla yükümlü bir mali piyasa enstrümanı olarak…

Sermaye piyasalarının Türkiye’deki geçmişi yeni sayılır: 40 yıl.

Demek, 200 yıllık modernitenin ancak %20’si kadar bir tecrübemiz var borsa konusunda… Galatalı bankerleri saymazsak ki onlar da daha çok borçlanma aracı ürettikleri için modern anlamda borsacı sayılmayabilirler.

Yine Bir Üç Harfliler Krizi: ‘FON’ Olayı yazısına devam et →

Türk Savunma Sanayi’nde Finansal Kavramların Yeniden Yorumlanmasına İhtiyaç Duyulmalı

Savaş Ekonomisi, Şirketler

Baykar’ın sahip/yöneticilerinin Gelir Vergisi rekortmeni olması, hem yeni hem de eski bir haber. Zira aynı kişiler 5 yıldır en üst sırada kalmaya devam ediyor. Bu bağlamda ve “savunma sanayi şirketlerinin gidişatı, finansal yapısı nasıl?”, “sektörün gelişim hedefleri neler olmalı?” gibi bazı konular üzerine fikir egzersizi yapmak gerektiğini düşünenlerdenim.

Türk Savunma Sanayi’nde Finansal Kavramların Yeniden Yorumlanmasına İhtiyaç Duyulmalı yazısına devam et →

NATO Zirvesi’nden Savunma Sanayine Kalan İlham Verici Öneri: Hadi Bir Banka Kuralım

Makro Ekonomi, Savaş Ekonomisi

Ankara’daki NATO zirvesi zor bir zamanda güçlü bir temsil, ağırlama ve konsensusla sona erdi diyebiliriz. Sonuçta transatlantik pakt devam ediyor ve savunma harcamalarında artış eğilimi korunuyor.

Basında en ince ayrıntısına kadar üzerinde durulan zirvenin perde arkasına kalan ‘banka kurma girişimini’ irdelemekte yarar var. Bu girişimin gün gün izini sürdüğünüzde henüz olgunlaşmadığı izlenimi verse de ilham verici yönüyle Türkiye’ye yarar sağlayacağı anlaşılıyor.

NATO Zirvesi’nden Savunma Sanayine Kalan İlham Verici Öneri: Hadi Bir Banka Kuralım yazısına devam et →

Hayy’dan gelip Hu’ya Giden Bir Birikim Modeli Olarak Rant Benzeri (Quasi-Rent)

İktisat Teorisi, Makro Ekonomi

Dünya’da ve Türkiye’deki değişimin niteliği tartışılırken ekonomik etkinliğin büyüklüğü birincil ölçü olagelmiş. Buna karşın katma değerin hangi faktör gelirleri (ücret, faiz, kar, rant) arasında nasıl dağıldığı yeterince göz önüne alınıyor mu, ondan emin değilim.

Dünya ekonomisinin başat aktörleri teknolojik yeniliklerle büyüyor. Sanayi toplumunu doğuran yığın üretimin ortaya çıkardığı hukuk sistemi, idari yapı, toplumsal referans değerleri ise yerli yerinde duruyor. Durmaya çalışıyor desek daha isabetli olur.

Üretim faktörlerinin arzına bağlı olarak, kıtlığıyla sınırlı bir iktisadi yapı, modern toplumu sınırlamakla, hakların ve yükümlülüklerin dengeli olduğu çift yönlü muhasebe sistemiyle kendini açıklıyor ve savunuyordu. Bilgi toplumu, bir eşik atlama olarak görünse de arkaik kıtlık referansına hizmet etti. Şimdilerde gelişen bilgi işlem uygulamaları, silah sistemleri, kentleşme dinamikleri, yeni ve asimetrik bir dengeyi/dengesizliği geçerli kılıyor.

ABD-İran savaşında ortaya çıkan asimetri ile bir bilgisayar işletim sisteminin patent sahibi, savunma sanayinde farklı bir yaklaşımla üretilen silah sistemleri, imar revizyonlarıyla ortaya çıkan rant ötesi fonlar birbirlerinden bağımsız konular değil aslında.

Öyleyse…

Hayy’dan gelip Hu’ya Giden Bir Birikim Modeli Olarak Rant Benzeri (Quasi-Rent) yazısına devam et →

Üçüncü Şehrin Hikâyesi: 2026’yı Anlamak

İktisadiyat, İktisat Teorisi, Kriz, Makro Ekonomi, Savaş Ekonomisi

Bugünlerde Dünyada olup bitenleri takip ederken, iki romanın (İki Şehrin Hikâyesi ve Sardalye Sokağı) giriş cümleleri aklıma geliyor. Cümlelerin ortak özellikleri, ‘bakış açılarına göre karşıtlıkların bir araya geldiği bir Dünya tasavvuruna sahip olmaları’ denilebilir. Yine ‘diyaloji’ yani olguların önceki kullanımlarla ilişki içerisinde olması… Modernizmin müthiş imkânı ve tuzağı ya da karşıtlıklarla açıklanan bir Dünya tahayyülü de diyebiliriz.

Charles Dickens’ın romanı “İki Şehrin Hikâyesi” kaleme alındığı 1859 yılında, anlattığı olay örgüsünün üzerinden 70 yıl geçmişti. Ama aynı yıl Süveyş Kanalı için kazı başlamış, ilk petrol kuyusu ABD’de açılmıştı. Darwin’in meşhur ‘Türlerin Kökeni’ de aynı yıl yayınlandı. Hatta Güneş Patlaması sonucu kısa bir süre Dünya alışılmadık şekilde aydınlanmıştı. Dünya’da ‘bir şeyler oluyor’ ama tam anlamıyla tarif edilemiyordu. Görünen o ki asıl mesele 1857 yılında Amerika’daki ‘panik’ adı verilen ekonomik krizdi. Krizi elbette bir savaş ama ‘iç savaş’ izledi. İç savaş hem yeni bir büyük sorun hem de krizin çözümü olmuştu.

Üçüncü Şehrin Hikâyesi: 2026’yı Anlamak yazısına devam et →

Grönland İçin Bir Referans Daha: İbn-i Battuta

iktisat tarihi, Makro Ekonomi, Savaş Ekonomisi

Son zamanlarda Grönland’a, hemen her gün bir ülke asker ve silah sevk ediyor. Bazı ülkeler dışında, NATO bile ABD’nin son işgalci girişimini etkisizleştirmek için sembolik girişimlerde bulunuyor.

Konunun tarafları, ABD’den gelen tepkiye göre teşebbüslerini artırıp azaltıyorsa da Avrupa ülkelerinin Grönland’a gönderdiği asker sayısı, yalnızca 37 (otuz yedi!). Hatta, Trump’ın Grönland politikasına köstek olan ülkelere ek vergi uygulama tehdidi üzerine, Almanya geri adım atarak gönderdiği 15 (on beş!) askerini de geri çekme kararı aldı.

Grönland İçin Bir Referans Daha: İbn-i Battuta yazısına devam et →

Hamlet’in Yeni Bir Edisyonu Olarak Grönland Krizi

Kriz, Politika, Savaş Ekonomisi

Hamlet (The Tragical History of Hamlet, Prince of Denmark) Shakespeare’in uzun bir oyunu. Türkçeye çevirenler arasında, mesela Halide Edip Adıvar oyunu ‘Hamlet’ adıyla değil ‘Hamlet: Danimarka Prensi’ olarak uyarlamış/çevirmiş ki doğru yaptığı anlaşılıyor.

Malum bugünlerde gündem Danimarka Krallığı’na bağlı özerk bir bölge olan Grönland.

Trump’ın ‘satın almak veya işgal etmek; işte bütün mesele bu’ şeklinde özetlenebilecek Grönland ‘politikası!’, Hamlet’teki yerine oturtulduğunda, oyundaki Norveç Prensi Fortinbras’a tekabül ediyor. Maalesef oyunun sonunda Prens Hamlet, Fortinbras’ı veliaht ilan ediyor. Bir bakıma Danimarka’yı kendi elleriyle Norveç Krallığı’na veriyor. Hamlet’in Yeni Bir Edisyonu Olarak Grönland Krizi yazısına devam et →