Kategori arşivi: Kriz

Savunma Sanayinde İş Birliğinin Adı “Kandinsky Doktrini” mi Olmalı?

Bilinen ressamlardan, Kandinsky (1866 – 1944) resimlerinde bazen iç içe geçmiş geometrik biçimler görüyoruz.

Türkiye’nin NATO’nun genişlemesinde oynadığı rol, AB ülkelerine yapılan havacılık ve savunma sanayi ürün satışları, Türk Devletleri Teşkilatı toplantısı ile Mekke İttifakı yakın tarihlerde bir araya gelince söz konusu gelişmelerin bir harita üzerinde nasıl göründüğüne bakmak istedim.

3’lü, 5’li, 15’li ittifaklar haritada birbirinin üzerine binen, kesişen geometrik şekiller meydana getirdi. Bunları renklendirdiğinizde ortaya bir Kandinsky Kompozisyonu çıktı. Birbirinin üzerine binen renkler kendi renklerini kaybediyor, yeni bir renk meydana getiriyordu.

Savunma Sanayinde İş Birliğinin Adı “Kandinsky Doktrini” mi Olmalı? yazısına devam et →

Yine Bir Üç Harfliler Krizi: ‘FON’ Olayı

Fon kelimesi Latince kökenli, Fundus’tan geliyor; “dip, yer, toprak, çiftlik, gelir getiren mülk” anlamında… Fransızcaya “fond” şeklinde geçmiş ki “zemin, dip, arka plan” manasına da geliyor. İngilizcedeki “foundation” bizdeki “vakıf” kelimesinin karşılığıdır. Borsadaki uygulamaya bakılırsa belki de yanlış anlaşıldı: Kuruculara bakmakla yükümlü bir mali piyasa enstrümanı olarak…

Sermaye piyasalarının Türkiye’deki geçmişi yeni sayılır: 40 yıl.

Demek, 200 yıllık modernitenin ancak %20’si kadar bir tecrübemiz var borsa konusunda… Galatalı bankerleri saymazsak ki onlar da daha çok borçlanma aracı ürettikleri için modern anlamda borsacı sayılmayabilirler.

Yine Bir Üç Harfliler Krizi: ‘FON’ Olayı yazısına devam et →

Üçüncü Şehrin Hikâyesi: 2026’yı Anlamak

Bugünlerde Dünyada olup bitenleri takip ederken, iki romanın (İki Şehrin Hikâyesi ve Sardalye Sokağı) giriş cümleleri aklıma geliyor. Cümlelerin ortak özellikleri, ‘bakış açılarına göre karşıtlıkların bir araya geldiği bir Dünya tasavvuruna sahip olmaları’ denilebilir. Yine ‘diyaloji’ yani olguların önceki kullanımlarla ilişki içerisinde olması… Modernizmin müthiş imkânı ve tuzağı ya da karşıtlıklarla açıklanan bir Dünya tahayyülü de diyebiliriz.

Charles Dickens’ın romanı “İki Şehrin Hikâyesi” kaleme alındığı 1859 yılında, anlattığı olay örgüsünün üzerinden 70 yıl geçmişti. Ama aynı yıl Süveyş Kanalı için kazı başlamış, ilk petrol kuyusu ABD’de açılmıştı. Darwin’in meşhur ‘Türlerin Kökeni’ de aynı yıl yayınlandı. Hatta Güneş Patlaması sonucu kısa bir süre Dünya alışılmadık şekilde aydınlanmıştı. Dünya’da ‘bir şeyler oluyor’ ama tam anlamıyla tarif edilemiyordu. Görünen o ki asıl mesele 1857 yılında Amerika’daki ‘panik’ adı verilen ekonomik krizdi. Krizi elbette bir savaş ama ‘iç savaş’ izledi. İç savaş hem yeni bir büyük sorun hem de krizin çözümü olmuştu.

Üçüncü Şehrin Hikâyesi: 2026’yı Anlamak yazısına devam et →

Hamlet’in Yeni Bir Edisyonu Olarak Grönland Krizi

Hamlet (The Tragical History of Hamlet, Prince of Denmark) Shakespeare’in uzun bir oyunu. Türkçeye çevirenler arasında, mesela Halide Edip Adıvar oyunu ‘Hamlet’ adıyla değil ‘Hamlet: Danimarka Prensi’ olarak uyarlamış/çevirmiş ki doğru yaptığı anlaşılıyor.

Malum bugünlerde gündem Danimarka Krallığı’na bağlı özerk bir bölge olan Grönland.

Trump’ın ‘satın almak veya işgal etmek; işte bütün mesele bu’ şeklinde özetlenebilecek Grönland ‘politikası!’, Hamlet’teki yerine oturtulduğunda, oyundaki Norveç Prensi Fortinbras’a tekabül ediyor. Maalesef oyunun sonunda Prens Hamlet, Fortinbras’ı veliaht ilan ediyor. Bir bakıma Danimarka’yı kendi elleriyle Norveç Krallığı’na veriyor. Hamlet’in Yeni Bir Edisyonu Olarak Grönland Krizi yazısına devam et →

Yeni Bir Türk Askeri Ekosferinin Gereklilikleri

Bu konu birkaç yıl önce para-motorla sınırı geçtiği iddia edilen teröristlerin Ankara’da İçişleri Bakanlığı’nın önünde durdurulması ile gündeme gelmişti. İsrail’in saldırılarına başlangıç olarak gösterilen Hamas harekâtları da para-motorlarla yapılmıştı.

Elmadağ’da düşürülen İHA’dan sonra, bu konuyu yeniden gözden geçirmekte yarar var.

Sorun sadece Türkiye’nin hava savunma sistemi değil. Elmadağ’a kadar ulaşıp düşürülen İHA’nın, Türkiye’nin savunma iklimine dair bir değerlendirmeye ihtiyaç duyulan bir döneme rastladığı anlaşılıyor.

Yeni Bir Türk Askeri Ekosferinin Gereklilikleri yazısına devam et →

Bu İşin Bir Adını Koyalım

Trump’ın ikinci dönemiyle birlikte  iyiden iyiye belli olan ‘değişim’ rüzgarlarını kavramlaştırmak, halk arasındaki tabirle adını koymak farz oldu.
Basında en çok yer alan hâliyle ‘liberal demokrasinin çöküşü’, ‘faşizmin yükselişi’ gibi denemeler, olup biteni doğru olsa da tek bir pencereden bakarak adlandırmış oluyor. Yönetim şekli açısından belki doğru olan bu tarifler, sosyolojik ve teknolojik değişimleri tam anlamıyla içeriyor diyemiyoruz.
Bu bakımdan ben de çeşitli pencerelerden, aklıma gelen kavramları serbest bir şekilde sıralamak istiyorum.

Bu İşin Bir Adını Koyalım yazısına devam et →

Trump, Dünya’yı Yeni Merkantilizm’e Çağırıyor

16. ve 18. yüzyıllar arasında Dünya’yı saran merkantilist fırtına, Trump’ın gümrük vergilerini artırmasıyla canlanmaya yüz tutuyor. AB ve Çin, Trump’ın açıklamalarını izleyen günlerde ABD’nin gümrük duvarlarına paralel uygulama planlarını deklare ettiler.

 

Elbette her ülkenin bu ve benzeri politikalara karşı verdiği tepki farklı dozlarda olacaktır.

Tarihe göz attığımızda, bir zamanların yayılmacı gücü İspanya’da, dışarıdan getirdiği değerli madenler nedeniyle ciddi bir enflasyon yaşandığı ama mesela Avrupa’nın bir bölümünde de gümrük kontrolü ve kamu maliyesinin güçlenmesi temelli Kameralist* tepkilerle karşılaşıldığını görebiliyoruz.

Trump, Dünya’yı Yeni Merkantilizm’e Çağırıyor yazısına devam et →

Ekonomide ‘Mezhep’ Değiştirmenin Maliyeti

VIII. Henry Katolik’ti. Karısından boşanmak için altı yıl çaba gösterdi. Mezhebinin koyduğu engeli aşamadı; Vatikan’la sorunlar yaşadı. Sonunda Anglikan Kilisesi’ni kurdu ve evliliğinin geçersiz olduğunu ilan etti. Gerçi yeni karısıyla da mutluluğu 3 yıldan uzun sürmedi… Mali açıdan savurgan bir yönetimi vardı. Mezhep değiştirmek de kraliyet ailesini düze çıkarmaya yetmedi.

Türkiye ekonomisinde, faizle enflasyon arasındaki nedensellik bağının yeniden yorumlanması denendi. Adına ‘epistemolojik kopuş’ veya ‘heterodoks ekonomi’ modeli dendi.. Ekzajere edilmemesi için olsa gerek, biraz daha genişletilip ‘Türkiye Modeli’ olarak revize edildi. Ortodoks ekonomi anlayışının cevaz vermediği yeni yorum önce heterodoksiye oradan da ultra-ortodoksluğa dönünce, bu deneyden öngörülmeyen bir sonuç çıkmış oldu: Ekonomi politikasında yaklaşımlar lineer değil dairesel şekilde evrilir. Sürekli ters yöne giderseniz başladığınız noktaya dönerseniz. Hatta hızlı bir çıkış momentumu, başlangıçtan daha ileriye taşıyabilir!

Ekonomide ‘Mezhep’ Değiştirmenin Maliyeti yazısına devam et →

Türkiye ekonomisi ‘taburcu’ olabilecek mi ?

Türkçenin ilginç deyimlerinden biri de “taburcu” olmak. Hastaneden çıkabilecek kadar iyileşebilmiş, tedavisi kısmen veya tamamen tamamlanmış hastalar için kullanılageliyor. Türkiye’de hastaneler ilk defa askerî amaçla kurulduğundan, kelimenin çıkış noktası cihet-i askeriyeden… Hastamız iyileşti; artık revirden çıkıp tabura dönebilecek, görevlerini yerine getirebilecek durumdadır anlamında…

Memleketimizin ekonomisi söz konusu olduğunda “taburcu” olmak, istikrara kavuşmak anlamında düşünülebileceği gibi etrafımızdaki ateş halkasına bakılırsa aynı zamanda “savaşa hazır olmak” manasında da kullanılabilir.

Türkiye ekonomisi ‘taburcu’ olabilecek mi ? yazısına devam et →

‘Tarihin Sonu’ndan ‘Sonun Tarihi’ne…

Pandemi ve doğadaki dengesizlikler , ekonomik değişimlerle bir araya geldiğinde gidişatın anlamlandırılmasında yeni denemeler yapılması gerektiği anlaşılıyor.

Savaşlar , hammaddelerdeki fiyat artış-düşüşleri, rejim bunalımları yaygın haldeyken olanlar arasında bir illiyet bağı – nedensellik- veya benzerlik olduğu şeklindeki yorumlar artıyor.

Fukuyama’nın bu yazının başlığına ilham veren kitabı henüz 1990’ların başında Doğu Bloku’nun yenilgisi tescil edilir edilmez yayınlanmıştı. Liberal demokrasiyi o günkü haliyle ‘insanlığının görüp göreceği en iyi uygarlık modeli budur’ seviyesine çıkaran kitap epey ses getirmişti. Huntington’un ‘Medeniyetler Çatışması’ kitabı 1988 ‘de yayınlandığına göre zorlama bir yorumla ‘medeniyetler çatıştı ve Batı ittifakı ekonomisiyle ve kültürüyle bu çatışmanın galibi oldu’ diyen bir düşünce akımının ortaya çıktığını mı anlamalıydık? ‘Tarihin Sonu’ndan ‘Sonun Tarihi’ne… yazısına devam et →